نیویارک ټایمز: په قطر کې د ایران د جګړې د پای ته رسولو د خبرو له بیا پیلېدو سره امریکا د ایران د خلیج پر ساحل بریدونه ترسره کړل

څو ساعته وروسته له هغې چې ایراني مذاکره کوونکي د جګړې د پای ته رسولو د خبرو لپاره قطر ته ورسېدل، امریکايي ځواکونو په ایران کې د توغندیو د توغولو پر ځایونو او هغو کښتیو بریدونه وکړل چې د امریکايي چارواکو په وینا یې د ماینونو د ځای پر ځای کولو هڅه کوله.

د امریکا معتبرې ورځپاڼې نیویارک ټایمز د مې په ۲۵مه نېټه خبر ورکړ چې د امریکا مرکزي قوماندانۍ دغه بریدونه د ایران په جنوب کې دفاعي وبلل او ویې ویل چې هدف یې " د ایراني ځواکونو له ګواښونو څخه زموږ د ځواکونو ساتنه" وه.

د مرکزي قوماندانۍ ویاند کپتان ټیم هاوکینز په یوه اعلامیه کې وویل. "مرکزي قوماندانۍ د روان اوربند پر مهال لا هم زموږ د ځواکونو دفاع ته دوام ورکوي، په داسې حال کې چې له زغمه کار اخلي."

دا بریدونه په داسې ورځ ترسره شول چې اسرائیل اشاره ورکړه چې غواړي په لبنان کې د ایران له ملاتړه برخمنې ډلې حزب الله پر ضد خپله جګړه نوره هم شدیده کړي.

له دې امله چې دواړه شخړې له یو بل سره نږدې تړلې دي، په لبنان کې د جګړې زیاتوالی ښايي د سولې تړون ته رسېدل لا هم سخت کړي. ایران ویلي چې هر ډول تړون باید له امریکا او اسرائیل سره جګړه، او د حزب الله او اسرائیل ترمنځ شخړه دواړه په بر کې ونیسي.

د دوشنبې په ماښام، وروسته له دې چې ولسمشر ټرمپ وویل هر ډول تړون باید "لوی او مانادار" وي "که نه نو هېڅ تړون به نه وي"، نوموړي وویل تمه لري ایران یا خپل بډایه شوی یورانیم امریکا ته وسپاري او یا یې د بې پرې شاهدانو په حضور کې له منځه یوسي.

روښانه نه ده چې ایران له دې سره موافقه کړې که نه، که څه هم یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي د یکشنبې په ورځ خبریالانو ته ویلي وو چې ایرانیانو په اصل کې د بډایه شوي یورانیم له زېرمو د لاس اخیستو ژمنه کړې ده.

د دوشنبې په ورځ د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي وویل ایران د خپل اټومي پروګرام د جزئیاتو په اړه خبرې نه کوي.

د ایران د اټومي پروګرام برخلیک د سولې د احتمالي تړون یوازې یو مهم اړخ و چې لا هم روښانه نه و.

د ایران د توغندیو د زېرمو وضعیت هم همداسې ناڅرګند و.

دا هم معلومه نه وه چې یو تړون به څنګه د هرمز تنګي پر سر د ایران د کنټرول هڅې حل کړي؛ هغه اوبه‌لاره چې د نړۍ سوداګرۍ لپاره حیاتي اهمیت لري.

که څه هم ټرمپ په بېلابېلو وختونو کې ویلي چې تړون نږدې شوی، خو دا یې هم ویلي چې مذاکره کوونکي یې د تړون په ژر بشپړېدو کې بېړه نه لري.

ایران هم د جګړې د پای ته رسولو او د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره د نږدې تړون په اړه هیلې کمزورې کړې؛ هغه تنګی چې ایران د امریکا او اسرائیل له بریدونو وروسته د فبرورۍ له وروستیو راهیسې تړلی دی.

دغه بندیز د نړۍ د تېلو او ګازو رسد سخت اغېزمن کړی دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ د ایران د دولتي رسنیو له مخې وویل، "دا سمه ده چې موږ د ډېرو موضوعاتو په اړه پایلو ته رسېدلي یو، خو هېڅوک نشي ویلای چې د تړون لاسلیک نږدې دی."

ټرمپ همداراز له قطر او سعودي عربستان په څېر هېوادونو غوښتي چې د لومړني تړون د یوې برخې په توګه د ابراهیم تړونونو سره یوځای شي او له اسرائیل سره اړیکې عادي کړي هغه څه چې ډېر احتمال نه لري ورسره موافقه وکړي.

که نور هېوادونه هم دغو تړونونو ته ورګډ شي، ښايي د جمهوري غوښتونکي ګوند ځینې ایران ضد سخت دریځي چې د احتمالي تړون په اړه اندېښنې لري، قانع کړي.

د ایران د دولتي رسنیو له مخې. د ایران د پارلمان رئیس محمد باقر قالیباف د خپل هېواد د پلاوي مشري د قطر په پلازمېنه دوحه کې کوله.

د دوو ډیپلوماټانو په وینا، دغه پلاوی د دوشنبې په ورځ ورسېد او د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هم پکې شامل و.

د امریکا او اسرائیل د ایران ضد کمپاین پای ته رسول به ټرمپ ته دا زمینه برابره کړي چې ځان له یوې نامحبوبې جګړې وباسي؛ داسې جګړه چې نړیوال اقتصاد یې سخت زیانمن کړی دی.

ټرمپ د دوشنبې په ورځ د ارلینګټن په ملي هدیره کې د یادغونډې پر مهال هغو ۱۳ امریکايي عسکرو ته درناوی وکړ چې له ایران سره په جګړه کې وژل شوي وو، او ویې ویل: "دغو نه منونکو نارینه‌ وو او ښځو خپل ژوند قرباني کړ ترڅو د نړۍ لومړی ترهګر ملاتړی هېواد هېڅکله اټومي وسله ترلاسه نه کړي. او هو، هغوی به هېڅکله اټومي وسله ونه لري."