د امریکا د برید د ګواښ تر سیوري لاندې؛ د ایران اټومي خبرې بې له کوم ستر پرمختګه پای ته ورسېدې

واشنګټن - د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ د اټومي خبرو دوهم پړاو د فېبرورۍ په ۱۷مه نېټه، د سې‌شنبې په ورځ په ژنیو کې بې له کوم ستر پرمختګه پای ته ورسېد.

د امریکا معتبرې ورځپاڼې واشنګټن پوست خبر ورکړی چې د امریکا او ایران مذاکره کوونکو په خپلو څرګندونو کې ویلي چې یو څه پرمختګ شوی، خو دواړه لوري باید وړاندیزونه وڅېړي، تر څو په راتلونکو دوو اونیو کې د درېیم پړاو لپاره زمینه برابره شي.

دغه غونډه په داسې حال کې ترسره شوه چې ولسمشر ډانلډ ټرمپ ګواښ کړی که هوکړه ونه شي، پر ایران به برید وکړي، او امریکا په منځني ختیځ کې خپل پوځي حضور پراخ کړی دی.

ایراني چارواکو ویلي هوکړه ممکنه ده، خو ډیپلوماسي وخت ته اړتیا لري. ټرمپ ویلي وخت محدود دی، خو رسمي ضرب‌الاجل یې نه دی ټاکلی.

تاوتریخوالی زیات شوی

واشنګټن پوست لیکي، په تېرو اوونیو کې کړکېچ زیات شوی او وېره شته چې که خبرې ناکامې شي، پوځي ټکر به رامنځته شي. تهران د هرمز تنګي په سیمه کې دویمه ورځ پوځي تمرینونه ترسره کړل، چې دا د نړۍ د تېلو د مهمې تېرېدونکې لارې په توګه مهمه نقطه ده، او داسې یې وښودله چې که وغواړي، دا تنګی تړلای شي.

په همدې ورځ ژنیو کې د روسیې، اوکراین او امریکا ترمنځ هم جلا خبرې روانې وې، چې هدف یې د اوکراین د جګړې پای ته رسول دي.

د خبرو منځپانګه

د دواړو لورو تمرکز د ایران پر اټومي پروګرام و. امریکا غواړي چې تهران داسې محدودیتونه ومني چې د اټومي وسلې جوړولو مخه ونیول شي. په بدل کې، ایران غواړي د امریکا له سختو بندیزونو خلاص شي، ځکه له کورنیو ستونزو او اقتصادي فشارونو سره مخ دی.

واشنګټن پوست لیکي، چې غونډه له درې ساعتونو زیاته روانه وه. یو امریکایي چارواکي وویل: "پرمختګ شوی، خو لا ډېر جزئیات شته چې باید بحث پرې وشي." نوموړي زیاته کړه چې ایران به په راتلونکو دوو اونیو کې د اختلافاتو د کمولو لپاره تفصیلي وړاندیزونه وړاندې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وویل چې دا ځل خبرې "تر پخوا ډېرې جدي" وې او دواړه لوري وتوانېدل چې پر ځینو بنیادي اصولو موافقې ته ورسېږي، خو د هوکړې لیکل به لا هم ستونزمن وي.

د منځګړي رول

د عمان د بهرنیو چارو وزیر بدر البوسېدي چې د خبرو منځګړیتوب یې کاوه، وویل چې لا ډېر کار پاتې دی، خو دواړه لوري د راتلونکو ګامونو په اړه وضاحت لري.

پوځي فشار

له تېر پړاو وروسته، ټرمپ په سیمه کې پوځي حضور زیات کړی او پنټګان دوهمه الوتکه‌وړونکې بېړۍ هم ځای پر ځای کړې ده. ایران هم خبرداری ورکړی چې که پرې برید وشي، غچ به واخلي. د ایران ستر مشر علي خامنه اي ویلي: "له جنګي بېړۍ هم خطرناک هغه وسله ده چې کولی شي هغه د سمندر تل ته یوسي."

د غني کولو موضوع

واشنګټن پوسټ لیکي، اصلي جنجالي موضوع لا هم د ایران د یورانیمو د غني کولو وړتیا ده. ټرمپ ویلي: "موږ هېڅ غني کول نه غواړو." د اسراییلو لومړي وزیر بین یمین نتن یاهو هم ټینګار کړی چې ایران باید خپل ټول غني شوي یورانیم وسپاري او نور غني کول بند شي.

خو د ایران د بهرنیو چارو مرستیال ویلي چې "د صفر غني کولو موضوع نوره مطرح نه ده." هغه دا هم رد نه کړه چې ایران ښايي خپل د یورانیمو زېرمه بهر ولېږي او یا یې کچه راټیټه کړي.

اقتصادي فشار

ایران د بندیزونو د پام وړ کمېدو غوښتنه کوي. د هېواد اقتصادي وضعیت سخت دی، او د بندیزونو له لېرې کېدو پرته د خلکو ژوند ښه کېدل ګران ښکاري. اقتصادي ستونزو تېره میاشت پراخ لاریونونه راوپارول، چې وروسته یې حکومت سخت او مرګونی غبرګون وښود.