ټرمپ وايي چې د ایران خبرې ښايي دا اوونۍ بېرته پیل شي، خو د بډایه کولو د جوړجاړي مخالفت کوي

واشنګټن پوسټ لیکلي، ولسمشر ډانالډ ټرمپ د سې شنبې په ورځ وویل چې د امریکا او ایران د سولې خبرې ښايي "راتلونکو دوو ورځو کې" په پاکستان کې بېرته پیل شي، خو هغه د خپل اصلي مذاکره کوونکي، مرستیال ولسمشر جې ډي وېنس، له خوا د تېرې اونۍ په پای کې وړاندې شوي ۲۰ کلن ځنډ وړاندیز څخه خوښ نه و.

ټرمپ د New York Post سره په مرکه کې خبریالانو ته وویل چې په اسلام ‌اباد کې پاتې شي، ځکه "کېدای شي په راتلونکو دوو ورځو کې څه پېښ شي."

هغه ونه ویل چې ایا وینس به د خبرو مشري ته دوام ورکړي که نه.

هغه وویل: "ما تل ویلي چې هغوی نشي کولی اټومي وسلې ولري، نو زه دا ۲۰ کاله نه خوښوم." هغه زیاته کړه چې نه غواړي ایران داسې احساس وکړي لکه بریا یې ترلاسه کړې وي.

ټرمپ، چې تېره اوونۍ یې د جګړې لپاره دوه اوونیزه وقفه اعلان کړه، باور لري چې د امریکا فشار په شمول د هرمز تنګي له لارې د ایران د تېلو بندیز به بالاخره ایران اړ کړي چې د هغه غوښتنه ومني چې هېڅکله به اټومي وسله ونه لري.

هغه وویل چې د ایران له خوا د دې ژمنې نه منل د خبرو د ناکامېدو اصلي لامل و.

ایران تل ویلي چې د اټومي وسلې جوړولو نیت نه لري، او پخواني مشر علي‌ خامنه اي د دې پر ضد فتوا ورکړې وه. اوسني مشران هم چمتو ښکاري چې دا خبره بیا بیا تکرار کړي.

خو د ټرمپ اصلي غوښتنه دا ده چې ایران دې د خپل اټومي پروګرام ټول هغه عناصر پرېږدي چې کولی شي په راتلونکي کې د بم جوړولو وړتیا ورکړي په شمول د یورانیم بډای کول او پرمختللې سنټریفیوژونه.

واشنګټن پوسټ لیکلي، د وینس د ۲۰ کلن ځنډ وړاندیز د دوو باخبره کسانو له خوا تایید شوی. ایران بیا له ۳ څخه تر ۵ کلونو پورې ځنډ وړاندیز کړی و، او دواړو خواوو د یو بل وړاندیز رد کړ.

که د ټرمپ لپاره د اټومي پروګرام پرېښودل "سره کرښه" وي، د ایران لپاره یې ساتل هم همداسې دي. ایران وايي چې د اټومي نه خپرېدو تړون ورته اجازه ورکوي چې بډای کول وکړي.

کارپوهان وایي چې د ایران لپاره دا پروګرام د ملي هویت او ویاړ برخه ګرځېدلې ده.

یوې پخوانۍ امریکايي چارواکې، Christine Wormuth، وویل چې فشار ښايي ایران دې ته اړ کړي چې د اټومي وسلې پر لور لا چټک حرکت وکړي، ځکه هغوی د اوږدو جګړو تجربه لري او "لوړ د زغم توان" لري.

امریکا په ناسم ډول ادعا کړې چې ایران یوازینی هېواد دی چې پرته له اټومي وسلې د بډای کولو وړتیا لري، خو نور هېوادونه هم دا وړتیا لري.

خو ایران یوازینی هېواد دی چې پرمختللي سنټریفیوژونه یې کارولي او یورانیم یې نږدې د وسلې کچې ته رسولی دی.

د نړیوالې اټومي انرژۍ ادارې له مخې، ایران شاوخوا ۹۷۰ پونډه لوړ بډای شوی یورانیم لري، چې اوس د بمبار شویو تاسیساتو تر خاورو لاندې ښخ شوي دي.

ځینې کارپوهان وايي که تخنیکي وړتیا موجوده وي، دا مواد ښايي په څو اونیو کې هم د وسلې لپاره وکارول شي.

ټرمپ ویلي چې "هیڅ بډای کول به نه وي" او امریکا به له ایران سره په ګډه دا مواد راوباسي.

سره له دې، وینس د ۲۰ کلن ځنډ وړاندیز کړی و، چې د ۲۰۱۵ تړون ته ورته و، هغه تړون چې ټرمپ په خپل لومړي حکومت کې لغوه کړی و.

په هغه تړون کې ایران ته اجازه ورکړل شوې وه چې محدود بډای کول د څېړنې او طبي موخو لپاره ترسره کړي.

کارپوهان وايي چې پوځي لارو ایران نور هم د اټومي پروګرام پر لور هڅولی دی.

اوس هم شاوخوا ۴۴۰ کیلوګرامه بډای شوی یورانیم په تونلونو کې پاتې دی، او موقعیت یې دقیق نه دی معلوم.

یو پخواني مذاکره کوونکي وویل: "موږ درې لارې درلودې ډیپلوماسي، بندیزونه او پوځ او تر ټولو بریالۍ لاره ډیپلوماسي وه."